Χρήσιμα εργαλεία

Τα βλαστικά κύτταρα του ομφαλίου λώρου είναι διαφορετικά από άλλους τύπους βλαστικών κυττάρων;

Η σημαντικότερη διαφορά των βλαστοκυττάρων που συλλέγονται κατά τον τοκετό, η οποία αποτελεί και το μεγαλύτερο πλεονέκτημα τους, είναι το νεαρό της ηλικίας τους. 

«Γερνάμε, επειδή γερνάνε  τα βλαστοκύτταρα  με τα οποία ο οργανισμός μας αυτοανανεώνεται»

«Εχει παρατηρηθεί μείωση της ικανότητας πολλαπλασιασμού των κυττάρων αυτών με την πρόοδο της ηλικίας. Η μειωμένη αυτή αναγεννητική ικανότητα  φαίνεται ότι συμβάλλει σημαντικά στο γήρας του όλου οργανισμού και σε νοσήματα όπως η αθηροσκλήρωση και ο σακχαρώδης διαβήτης των ενηλίκων»

“Ο αριθμός των βλαστοκυττάρων στον οργανισμό μειώνεται με την ηλικία και την ασθένεια. Ο μεγαλύτερος αριθμός βρίσκεται στα νεογνά και μετά μειώνεται σταδιακά μέχρι να φθάσει στο μισό στην ηλικία των 80!” Στους χρόνια πάσχοντες μειώνεται ο αριθμός των βλαστοκυττάρων. 

Τα βλαστοκύτταρα του ομφαλοπλακουντιακού αίματος (ΟΠΑ) είναι τα συχνότερα σήμερα χρησιμοποιούμενα βλαστοκύτταρα, και το αίμα του πλακούντα μαζί με τον ομφάλιο λώρο αποτελούν  την πληρέστερη πηγή βλαστοκυττάρων.  Από το αίμα του  πλακούντα  συλλέγονται τα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα, τα οποία χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία κακοήθων ασθενειών, ενώ   από τον ομφάλιο λώρο τα μεσεγχυματικά, τα οποία χρησιμοποιούνται στην Αναγεννητική Ιατρική, όπως τα αυτοάνοσα νοσήματα, εγκεφαλικά επεισόδια, εγκεφαλική παράλυση, εγκαύματα, κατάγματα. Με τα βλαστοκύτταρα που συλλέγονται κατά τον τοκετό μπορούν να συγκριθούν μόνο τα βλαστοκύτταρα του μυελού των οστών τα οποία λαμβάνονται με επώδυνο τρόπο, έχουν την ηλικία του δότη, η ιστοσυμβατότητα πρέπει να είναι 100% και  ο δότης να είναι απόλυτα υγιής. 

Σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη 569 κλινικές μελέτες όπου χρησιμοποιείται το ομφαλοπλακουντιακό αίμα και στις 40 εξ αυτών χρησιμοποιείται το αυτόλογο μόσxευμα.

Σύμφωνα με μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο Τμήμα Ανοσολογίας του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, σήμερα στις ΗΠΑ υπολογίζονται σε 128 εκατ. τα χρόνια πάσχοντα άτομα. Ένας στους τρεις ασθενείς σήμερα μπορεί να ωφεληθεί από τις νέες εφαρμογές για τη θεραπεία καρδιαγγειακών, οφθαλμολογικών, ορθοπεδικών, νευρολογικών και ενδοκρινολογικών νοσημάτων.
Harris et al Exp Opin Biological Therapy 7 (9): 1311, 2007



Υπάρχει λόγος να φυλαχθούν τα βλαστικά κύτταρα αφού οι δημόσιες τράπεζες μπορούν να τα προμηθεύσουν όταν αυτό κριθεί αναγκαίο;


Οι δημόσιες τράπεζες προμηθεύουν με βλαστοκύτταρα μόνο στις περιπτώσεις της λευχαιμίας εφ όσον ο ασθενής δεν διαθέτει δικά του βλαστοκύτταρα και κανένα μέλος της οικογένειας του δεν είναι συμβατό.Τα μέλη της οικογένειας προσφέρουν μυελό των οστών ή περιφερικό αίμα μετά  από χορήγηση αυξητικού παράγοντα και στις περιπτώσεις αυτές  η συμβατότητα πρέπει να είναι 100%. Παρ όλα αυτά ο κίνδυνος απόρριψης όταν χορηγούνται ενήλικα απόλυτα συμβατά βλαστοκύτταρα είναι  μεγάλος. 

 

Η λήψη αλλογενούς μη συγγενικού μοσχεύματος συνοδεύεται σε ποσοστό 20-60% από απόρριψη και τη θανατηφόρο νόσο του μοσχεύματος εναντίον του ξενιστή.


Πλεονέκτημα της λήψης μοσχεύματος από συγγενή δότη αποτελεί η γνώση της ύπαρξης κληρονομικής νόσου ή ιογενούς νόσου, καθότι είναι γνωστή στο περιβάλλον η κληρονομικότητα και η λοίμωξη. Το πλέον σημαντικό όμως είναι ότι η χρήση βλαστικών κυττάρων του ομφαλίου λώρου αυξάνει τη συμβατότητα του συστήματος HLA μεταξύ των συγγενών λόγω ανωριμότητας, σε αντίθεση με τη συμβατότητα των βλαστικών κυττάρων που προέρχονται από τον μυελό των οστών, τα οποία θεωρούνται περισσότερο ώριμα και λιγότερο συμβατά.

Το 84% των μοσχευμάτων διεθνώς παρέχεται από τον ίδιο τον ασθενή και την οικογένεια του και μόνο το 14% παρέχεται από τη δημόσια τράπεζα, σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία (Gratwohl 2010, JAMA). Στα ίδια ποσοστά κυμαίνονται και οι μεταμοσχεύσεις στην Ελλάδα σύμφωνα με τα πεπραγμένα των Ελληνικών μεταμοσχευτικών κέντρων τα έτη 2011, 2012, 2013 και στην ήπειρο της Αυστραλίας.  https://www.eae.gr/new2/news_details.asp?news_id=35


Η δημόσια τράπεζα μπορεί να προμηθεύσει μόσχευμα το οποίο  δεν θα είναι απόλυτα συμβατό με τον οργανισμό του ασθενούς, εντός χρονικού διαστήματος που δεν μπορεί να προβλεφθεί, και εξαρτάται από τον τύπο της ιστοσυμβατότητας του,  και μόνο για την περίπτωση της λευχαιμίας.

 

Τα τελευταία χρόνια οι χρήσεις των βλαστοκυττάρων βρίσκονται πέραν της λευχαιμίας, αλλά στις περιπτώσεις αυτές απαιτούνται τα βλαστοκύτταρα του ίδιου του παιδιού. Οι εφαρμογές της αναγεννητικής ιατρικής  δεν αποτελούν πεδίο ενδιαφέροντος για τη δημόσια τράπεζα. 

Τα βλαστοκύτταρα που συλλέγονται σήμερα κατά τον τοκετό χρησιμοποιούνται σε αυτόλογες χρήσεις (βλαστοκύτταρα του ίδιου του ασθενούς) για τη βελτίωση της κλινικής εικόνας της εγκεφαλικής παράλυσης, του αυτισμού, κακής οξυγόνωσης του εγκεφάλου,  αυτοάνοσων νοσημάτων, εγκαυμάτων, καταγμάτων, διορθωτικών επεμβάσεων του σκελετού και τραυματισμών ή εκφυλιστικών βλαβών των χόνδρων. 

Σήμερα εφαρμόζοντας τη μέθοδο του κυτταρικού πολλαπλασιασμού μπορώ να εξασφαλίσω για μένα τη μητέρα που πάσχω από σκλήρυνση κατά πλάκας  και για το παιδί μου αρκετά βλαστοκύτταρα από το αίμα του ομφαλίου λώρου, ώστε να κάνω χρήση όταν ζητηθεί από το γιατρό μου;

Η μέθοδος του κυτταρικού πολλαπλασιασμού (cell expansion) είναι σε πειραματική βάση και ακόμη δεν έχει χρησιμοποιηθεί στον άνθρωπο. Συγκεκριμένες ουσίες που χρησιμοποιούνται στη μέθοδο αυτή σήμερα δεν θεωρούνται από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων της κάθε χώρας ασφαλείς για ανθρώπινη χρήση  και για αυτό το λόγο δεν έχει δοθεί έγκριση. Στο μέλλον με την πρόοδο της επιστήμης και την ανάλυση όλων των πειραματικών δεδομένων, πιθανόν η μέθοδος να θεωρηθεί ασφαλής και να προσφέρει στη θεραπεία ασθενών μεγάλου σωματικού βάρους οι οποίοι χρειάζονται μεγάλο αριθμό κυττάρων, ο οποίος δεν εξασφαλίζεται με την υπάρχουσα αιμοληψία.


Συγκεκριμένα για τη θεραπεία της σκλήρυνσης κατά πλάκας, επειδή ανήκει στην κατηγορία των αυτοάνοσων νοσημάτων,  είναι καλύτερα να χρησιμοποιούνται τα βλαστοκύτταρα του ίδιου του ασθενούς για να μην υπάρχει ο φόβος της απόρριψης λόγω της έντονης ενεργοποίησης  του ανοσοποιητικού συστήματος του ασθενούς. Χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό αιμοποιητικά και μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα.

Τι αναμένεται στο μέλλον από τη χρήση των βλαστικών κυττάρων του ομφαλίου λώρου;

Μέχρι σήμερα σε όλο τον κόσμο έχουν πραγματοποιηθεί 30.000 επιτυχημένες μεταμοσχεύσεις των βλαστικών κυττάρων του ομφαλίου λώρου για τη θεραπεία των λευχαιμιών. Για όλους τους τύπους των ασθενειών μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί 50.000 μεταμοσχεύσεις με βλαστοκύτταρα του ομφαλίου λώρου, του μυελού των οστών και του περιφερικού αίματος. Από αυτές τις μεταμοσχεύσεις το 70% ήταν αυτόλογες, με τη χρήση κυττάρων του ίδιου του ασθενούς και το 30% ήταν αλλογενείς, εκ των οποίων το 70% προέρχονταν από συγγενή δότη και το υπόλοιπο 30% από ξένο δότη, Tse W W et al 2008 Bone Marrow Trans 41 (5):465-472.Νεότερη δημοσίευση από τον Gratwohl το 2010 έδειξε οτι το 84% των δειγμάτων προέρχονταν από την οικογένεια και το 16% από τη δημόσια τράπεζα. Με την πάροδο των ετών παρατηρείται αύξηση των αυτόλογων χρήσεων των βλαστοκυττάρων,  των βλαστοκυττάρων δηλαδή που διαθέτει ο ίδιος ο ασθενής.

Στο ίδιο ακριβώς ποσοστό κυμαίνονται και οι μεταμοσχεύσεις στη χώρα μας σύμφωνα με ανακοίνωση στις 8/5/2013 του Νοσοκομείου Παπανικολάου. Συγκεκριμένα για τη θεραπεία της λευχαιμίας και του λεμφώματος το έτος 2012 στο Νοσοκομείο Παπανικολάου έγιναν 90 μεταμοσχεύσεις εκ των οποίων οι 57 ήταν αυτόλογες (ποσοστό 63%), οι 19 από γονείς και αδέλφια και μόνο οι 14 (ποσοστό  15,5%) από δημόσια τράπεζα. Επομένως συνολικά το έτος 2012 το 84,5% των μοσχευμάτων του νοσοκομείου Παπανικολάου προήλθαν από την οικογένεια και μόνο το 15,5% από τη δημόσια τράπεζα, ποσοστά που συμφωνούν απόλυτα με τον υπόλοιπο κόσμο. https://www.almgnetwork.com/wp-content/uploads/2014/03/Ekthesi-pepragmenwn-Storgi-2012.pdf

Το Υπουργείο Υγείας της Αυστραλίας και Νέας Ζηλανδίας το 2016 ανακοίνωσε τις αιμοποιητικές μεταμοσχεύσεις που πραγματοποιήθηκαν στη χώρα από το 2005-2013. Στο διάστημα  αυτό πραγματοποιήθηκαν 1018 αυτόλογες θεραπείες, 221 από δότες εντός της οικογένειας και 264 από άγνωστους δότες μέσω των δημοσίων τραπεζών. Στο  17,5% των μεταμοσχεύσεων τα μοσχεύματα προέρχονταν από δημόσιες τράπεζες, στο 68% από τον ίδιο τον ασθενή (αυτόλογες) και στο 21% από την οικογένεια τους. Συνολικά οι ασθενείς και οι οικογένειες τους έδωσαν το 82,5% των μοσχευμάτων.  Οι περιπτώσεις που χρησιμοποιήθηκαν αφορούσαν την οξεία λεμφοβλαστική και μυελοβλαστική λευχαιμία, τα λεμφώματα, νευροβλαστώματα, σαρκώματα  και τις ανοσοανεπάρκειες.

Τα ίδια ακριβώς ποσοστά ανακοινώνουν συνολικά  και τα 16 μεταμοσχευτικά κέντρα της χώρας μας, τα έτη 2011, 2012 και 2013.

https://www.eae.gr/new2/news_details.asp?news_id=35

Το 2014 στο συνέδριο της ISCT (International Society for Cellular Therapies) που έγινε στο Παρίσι ανακοινώθηκε από την Αιματολόγο Gluckman, πρωτοπόρο στη χρήση του ΟπΑ,  ότι παρατηρείται μια πτώση στη ζήτηση δειγμάτων από τη δημόσια τράπεζα για αλλογενείς θεραπείες. Στο φετινό συνέδριο που έγινε τον Μάιο στη Σιγκαπούρη ανακοινώθηκε από τον Alexander Platz,  υπεύθυνο της δημόσιας τράπεζας  της Δρέσδης, η οποία είναι η μεγαλύτερη της Γερμανίας,   συνέχιση της πτώσης των χορηγούμενων δειγμάτων από τις δημόσιες τράπεζες. Για το λόγο αυτόν προτείνει εμπορικές τακτικές και παροχή άλλων υπηρεσιών που θα  προσφέρουν έσοδα στις  δημόσιες τράπεζες  για να συνεχίσουν τη λειτουργία τους.

Ο πραγματικός λόγος της πτώσης των χορηγούμενων δειγμάτων από τις δημόσιες τράπεζες δεν είναι επειδή ελαττώθηκε ο αριθμός των ασθενών που εμφανίζουν λευχαιμία και χρίζουν μεταμόσχευσης, αλλά η στροφή προς τις αυτόλογες ή αλλογενείς θεραπείες από συγγενή δότη μέσα από την οικογένεια, οι οποίες είναι φιλικότερες, αποτελεσματικότερες, οικονομικότερες  και με λιγότερες παρενέργειες.  Η ανάπτυξη στοχευμένων κυτταρικών θεραπειών για την καταπολέμηση του καρκίνου και οι γονιδιακές θεραπείες εφαρμόζονται σε αυτόλογα κύτταρα και το ΟπΑ αποτελεί την σημαντικότερη  πηγή. Σήμερα στις δημόσιες τράπεζες διεθνώς υπάρχουν 685.000 αποθηκευμένες μονάδες ΟΠΑ, 35.000 έχουν χρησιμοποιηθεί, το 5,1% των αποθηκευμένων δειγμάτων, και οι υπόλοιπες είναι αμφίβολο εάν ποτέ χρησιμοποιηθούν με βάση τα σημερινά δεδομένα.

Αντίθετα οι κυτταρικές  θεραπείες και οι νέες τεχνολογίες βρίσκουν αποτελεσματικότερες εφαρμογές στα αυτόλογα αποθηκευμένα νεαρά και υγιή κύτταρα του ΟπΑ,  όπως και του ιστού του ομφαλίου λώρου. Ακόμα και εάν κάποιος φτάσει υγιής στην ενήλικη ζωή μπορεί να κάνει αυτόλογη χρήση για να καταπολεμήσει την γήρανση και να ενισχύσει τους αμυντικούς μηχανισμούς του σώματος του.

Καθώς τα βλαστικά κύτταρα αποτελούν τα πρωταρχικά υλικά για την κατασκευή ιστών και οργάνων, στο μέλλον αναμένονται ευρείες χρήσεις. Ήδη χρησιμοποιούνται στις μεταμοσχεύσεις του μυελού των οστών για θεραπεία της λευχαιμίας με άριστα αποτελέσματα, στην αναγέννηση του μυοκαρδίου μετά από έμφραγμα, στην αναγέννηση του νευρικού ιστού του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού μετά από τραυματισμό, και βελτιώνουν την κλινική εικόνα της νόσου του Alzheimer και του Parkinson και του διαβήτη.


Στάδια Επεξεργασίας

Α΄Στάδιο

Το αίμα μεταφέρεται άμεσα και με προσοχή από το μαιευτήριο στα εργαστήρια της Biohellenika μέσα σε ασκό συλλογής, ιδιαίτερα προστατευμένο, εντός της ειδικά σχεδιασμένης γι αυτό το σκοπό ισοθερμικής συσκευασίας. Στη συνέχεια, γίνεται η παραλαβή, καταγραφή, ζύγιση και ταυτοποίηση του δείγματος, διασφαλίζοντας την ιχνηλασιμότητα αυτού με τη χρήση γραμμικού κώδικα (bar code). Η Biohellenika διαθέτει το πλέον ασφαλές, διεθνές και πιστοποιημένο σύστημα Ιχνηλασιμότητας το ISBT 128, εγκεκριμένο από την American Association of Blood banks (AABB), το οποίο μέχρι σήμερα δεν διαθέτει καμία τράπεζα βλαστοκυττάρων στην Ελλάδα. 

Την ημέρα του τοκετού επίσης λαμβάνεται αίμα από τη μητέρα το οποίο εξετάζεται με διπλή μέθοδο, για επί πλέον ασφάλεια, τη μέθοδο DNA και ELISA, ώστε να  αποκλειστεί μεταφορά μολυσματικής ασθένειας από τη μητέρα στο παιδί.  Οι εξετάσεις αυτές είναι οι τελικές και δεν χρειάζεται η μητέρα να τις επαναλάβει  μετά έξι μήνες, προκειμένου να βεβαιωθεί η καταλληλότητα του δείγματος προς φύλαξη. Η μέθοδος DNA είναι αυτή που εφαρμόζεται στην αιμοδοσία προκειμένου να γίνει άμεσα και με ασφάλεια  μετάγγιση  αίματος.  Ο διπλός ιολογικός έλεγχος εξαλείφει κάθε πιθανή μετάδοση μολυσματικού παράγοντα στο νεογνό. 

Β΄ Στάδιο

Το δείγμα υφίσταται την πρώτη φάση του ποιοτικού ελέγχου (μέτρηση εμπύρηνων κυττάρων - βλαστοκυττάρων, μικροβιολογικός, ιολογικός έλεγχος) και στη συνέχεια μεταφέρεται σε στείρο χώρο, ο οποίος ελέγχεται συνεχώς ως προς την ποιότητα του αέρα, προκειμένου να αποφευχθούν τυχόν επιμολύνσεις. Στη φάση αυτή, κάτω από συνθήκες απόλυτης αποστείρωσης, διαχωρίζονται τα ερυθρά αιμοσφαίρια τα οποία και απομακρύνονται, ενώ διατηρούνται τα εμπύρηνα κύτταρα τα οποία στη συνέχεια καταψύχονται. Μέσα στο κλάσμα των εμπύρηνων κυττάρων βρίσκονται τα βλαστοκύτταρα. Ο μικροβιολογικός έλεγχος πραγματοποιείται με το διαπιστευμένο σύστημα Bactec με το οποίο ανιχνεύονται αερόβια-αναερόβια μικρόβια και μύκητες. Στην περίπτωση ανίχνευσης μικροβίου επακολουθεί ταυτοποίηση και αντιβιόγραμμα και με την κατάλληλη αντιβίωση το δείγμα θεωρείται κατάλληλο προς φύλαξη. Ο ιολογικός έλεγχος της μητέρας και του παιδιού είναι στο σύνολο του διαπιστευμένος από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης (ΕΣΥΔ). 

Γ΄ Στάδιο

Στο ληφθέν κλάσμα που περιέχει τα εμπύρηνα κύτταρα επακολουθεί δεύτερος ποιοτικός έλεγχος, όπου γίνεται εκ νέου καταμέτρηση των βλαστοκυττάρων, λαμβάνονται εκ νέου καλλιέργειες και τελικά το δείγμα μεταφέρεται σε ειδικούς ασκούς, οι οποίοι σφραγίζονται ερμητικά και σημαίνονται κατάλληλα. Με το διπλό ποιοτικό έλεγχο εξασφαλίζεται ο έλεγχος της παρουσίας όλων των βλαστοκυττάρων στο τελικό δείγμα. Όλες οι ανωτέρω μετρήσεις είναι στη διάθεση των γονέων οι οποίοι επιθυμούν να έχουν γνώση, βήμα προς βήμα, για το σταδιακό διαχωρισμό των κυττάρων.

Δ΄ Στάδιο

Οι ασκοί με το κλάσμα των εμπύρηνων κυττάρων καταψύχονται βαθμιαία και στη συνέχεια θα μεταφερθούν στα δοχεία του υγρού αζώτου όπου η θερμοκρασία διατηρείται σταθερά στους -196°C, και εκεί θα παραμείνουν μόνιμα για τα επόμενα 20 έτη.

Ε΄ Στάδιο

Μια εβδομάδα μετά τον τοκετό η Biohellenika θα ειδοποιήσει τους γονείς για την παραλαβή των αποτελεσμάτων, αφού θα έχουν ολοκληρωθεί οι ποιοτικοί έλεγχοι. Οι γονείς ενημερώνονται από το επιστημονικό προσωπικό για την ποιότητα του δείγματος και στη συνέχεια προβαίνουν στην υπογραφή των ιδιωτικών συμφωνητικών σε δύο αντίγραφα. Το ένα αντίγραφο παραμένει στο φάκελο προς φύλαξη στη Biohellenika και το άλλο παραδίδεται στους γονείς. Με τα συμφωνητικά αυτά εξασφαλίζεται η φύλαξη των βλαστοκυττάρων για τα επόμενα 20 έτη με τη δυνατότητα ανανέωσης από το ίδιο το παιδί το οποίο θα γίνει ενήλικας. Η διάρκεια ζωής των βλαστοκυττάρων είναι απεριόριστη, εφ όσον συντηρούνται σωστά σε αδιατάρακτες συνθήκες υγρού αζώτου. Η ενηλικίωση του παιδιού σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία γίνεται στα 18 έτη. Η Biohellenika παρέχει δωρεάν φύλαξη για τα επόμενα δύο έτη και στη συνέχεια στην ηλικία των 20 ετών το παιδί πλέον ως ενήλικας με δική του ευθύνη θα αποφασίσει για τη συνέχιση της φύλαξη των βλαστοκυττάρων του. Ήδη όμως με την ενηλικίωση του από τα 18 έτη αποκτά και το δικαίωμα της διαχείρισης.

Φύλαξη βλαστοκυττάρων Biohellenika - Κατασκευή Ιστοσελίδων Hexabit - W3C - Pagespeed - ACheckerβαφη αυτοκινητου