Γράφτηκε από: Dr. Kouzi

Δημοσιεύθηκε : 30 Ιανουαρίου 2017

Tο FDA (Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων και Τροφίμων) των ΗΠΑ μετά την πίεση γιατρών και ασθενών άρχισε να δέχεται αιτήσεις για αδειοδότηση προηγμένων κυτταρικών θεραπειών  με τη χρήση βλαστοκυττάρων στην Αναγεννητική Ιατρική

Κ Κουζή-Κολιάκου

Πριν την απόφαση αυτή είχε προηγηθεί μακρύς και έντονος διάλογος μεταξύ των φορέων και έντονη πίεση από την μεριά του FDA, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την επιβολή προστίμων σε όσους γιατρούς χρησιμοποιούσαν μη εγκεκριμένες κυτταρικές θεραπείες  για τους ασθενείς τους. Αυτό οδήγησε πολλούς γιατρούς και ασθενείς σε εκτός συνόρων θεραπείες οι οποίες είχαν μεγάλο οικονομικό κόστος και ταλαιπωρία για τους ασθενείς. Επειδή τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ιδρύματα στις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια έχουν  ολοκληρώσει πολλές κλινικές μελέτες στις οποίες χρησιμοποίησαν τα βλαστοκύτταρα σε μεγάλες ομάδες ασθενών και κατέληξαν σε ωφέλιμα συμπεράσματα τα οποία δημοσίευσαν σε διεθνή ιατρικά περιοδικά για το λόγο αυτό και υπό την πίεση του διαλόγου κάλεσαν τις ιατρικές ομάδες να υποβάλλουν τα απαραίτητα έγγραφα για να αδειοδοτηθούν και να λειτουργούν νόμιμα ως προς τις θεραπείες αυτές.  

Αυτό αποτέλεσε μεγάλο επίτευγμα για την ιατρική κοινότητα  δεδομένου ότι το  FDA είναι ένας δημόσιος οργανισμός, ο οποίος  χρειάζεται χρόνια για να δώσει μια άδεια και αυτό είναι γνωστό εδώ και πολλά χρόνια. Επειδή όμως τα πανεπιστήμια είχαν δεσμευτεί να δημοσιεύσουν τα αποτελέσματα των κλινικών μελετών σε σύντομο χρονικό διάστημα, και αυτό αποτέλεσε δέσμευση τους για αυτά,  απαίτησαν με τον ίδιο τρόπο και κέρδισαν την αδειοδότηση τους από τον FDA και μερικά μάλιστα ανάλογα με την βαρύτητα της ασθένειας και σε σύντομο χρόνο, με επείγουσες διαδικασίες.

Η νομιμοποίηση νέων κυτταρικών θεραπειών σε μια χώρα όπως η ΗΠΑ ανοίγει το δρόμο και για τις άλλες χώρες, οι οποίες αναμένεται και να ακολουθήσουν ανάλογες διαδικασίες.  Οι θεραπείες που αναμένεται να εγκριθούν αφορούν νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως εγκεφαλικά επεισόδια, εγκεφαλική παράλυση των παιδιών, Νόσος του Αλτσχάϊμερ, καρδιακή ανεπάρκεια, αυτοάνοσα νοσήματα, οστεοαρθρίτιδα, κατάγματα, εγκαύματα και στοχευμένες θεραπείες του καρκίνου και της λευχαιμίας.

Τις θεραπείες αυτές το FDA τις χαρακτηρίζει ως  προηγμένες κυτταρικές  θεραπείες, και τα βλαστοκύτταρα ή τα παράγωγα τους  προέρχονται από  ανθρώπινα κύτταρα ή ιστούς ή συνδυασμό και των δύο. Η θεραπεία  που θα αδειοδοτηθεί  θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί  να τροποποιήσει, να αναστρέψει ή να θεραπεύσει μια σοβαρή και απειλητική για τη ζωή ασθένεια του ανθρώπου. Οι θεραπείες αυτές αρχικά   θα χρησιμοποιηθούν τις περιπτώσεις όπου οι κλασικές θεραπείες δεν προσφέρουν το επιθυμητό θεραπευτικό αποτέλεσμα στον ασθενή. Το FDA θα ελέγξει την ποιότητα των υπηρεσιών και τις εγκαταστάσεις των αιτούντων και θα εκδώσει οδηγίες επιτάχυνσης των διαδικασιών στις περιπτώσεις όπου κρίνει ότι το θεραπευτικό αποτέλεσμα θα έχει άμεσο όφελος προς τον ασθενή. Το διάστημα των ελέγχων και της αδειοδότησης δεν θα ξεπερνά τους 6-10 μήνες. Ανάλογο αίτημα στην Ελλάδα θέλει τρία χρόνια ή δεν ολοκληρώνεται και δεν δίδεται  απάντηση. Η αίτηση για τον χαρακτηρισμό μιας θεραπείας  ως προηγμένης θα πρέπει να ζητείται για ερευνητικό ή θεραπευτικό σκοπό, και θα πρέπει να  στηρίζεται σε βιβλιογραφικά δεδομένα ή σε αποτελέσματα κλινικών μελετών του ίδιου του εργαστηρίου. Στην αίτηση θα αναφέρεται η ασθένεια για την οποία προορίζεται η κυτταρική θεραπεία, η μέχρι σήμερα εφαρμοζόμενη  κλασική θεραπεία, η ανεπάρκεια της κλασικής θεραπείας, και ο πληθυσμός στον οποίο θα εφαρμοστεί. Εντός 60 ημερών από την παραλαβή της αίτησης αυτή θα παραδοθεί στον ειδικό για την κάθε περίπτωση επιστήμονα ο οποίος θα την αποδεχτεί ή θα ζητήσει περισσότερη τεκμηρίωση της θεραπείας. Στη συνέχεια ο γιατρός  θα καλέσει τους ασθενείς για θεραπεία και οφείλει να δημοσιεύει τα αποτελέσματα καθώς και κάθε είδους παρενέργειες σε ειδικά έντυπα που χορηγούνται για το σκοπό αυτό.  

Γράφτηκε από: Dr. Kouzi

Δημοσιεύθηκε : 17 Ιανουαρίου 2017

Χρήση του ΟπΑ στις τραυματικές παθήσεις του εγκεφάλου

Κ Κουζή-Κολιάκου

Το αλλογενές ΟπΑ χρησιμοποιείται με  επιτυχία στην αντιμετώπιση μεταβολικών ασθενειών, όπως είναι οι λευκοδυστροφίες και οι βλεννοπολυσακχαριδώσεις. Στην Αιματολογική κλινική του Πανεπιστημίου του Duke η οποία είναι και κέντρο αναφοράς και θεραπείας αυτών των ασθενειών,   παρατηρήθηκε ότι διορθώνοντας το μεταβολικό νόσημα λειτουργεί καλύτερα ο εγκέφαλος και ότι όσο νωρίτερα  γίνει η μεταμόσχευση τόσο η λειτουργία του εγκεφάλου βελτιώνεται. Μελετώντας ιστολογικές τομές του εγκεφάλου των ασθενών οι επιστήμονες στο Duke κατέληξαν ότι η βελτίωση της λειτουργίας του εγκεφάλου δεν οφείλεται στη διόρθωση του μεταβολικού νοσήματος,  αλλά στη νευρογένεση και  νευροπροστασία που ασκούν όλοι οι τύποι των  βλαστοκυττάρων που περιέχονται στο  ΟπΑ, στην ενεργοποίηση της νευρογλοίας  και στην αποκατάσταση των νευρικών συνάψεων.

Αξιοποιώντας αυτές τις παρατηρήσεις  οι επιστήμονες του Duke σήμερα χορηγούν το αυτόλογο ΟπΑ σε πρόωρα νεογνά, σε νεογνά με χαμηλό Apgar Score, σε νεογνά υπολειπόμενης ενδομήτριας ανάπτυξης, σε νεογνά με υδροκεφαλία, εγκεφαλικές αιμορραγίες  και σε τραυματισμούς του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού τις πρώτες 24 ώρες. Οι θεραπείες αυτές σήμερα εφαρμόζονται σε όλο τον κόσμο και στην Ελλάδα, με την Biohellenika να έχει χορηγήσει το ΟπΑ σε 16 παιδιά με προβλήματα οξυγόνωσης κατά τον τοκετό.

13 κλινικές μελέτες σήμερα χρησιμοποιούν το αυτόλογο ΟπΑ για τη θεραπεία του αυτισμού, μεταξύ αυτών και το πανεπιστήμιο Duke. 

Και ενώ για μακρύ χρονικό διάστημα το ΟπΑ αποτελούσε πεδίο αντιπαράθεσης με τους Αιματολόγους, ο ιστός του ομφαλίου λώρου χρησιμοποιείται διεθνώς ως η κυριότερη πηγή μεσεγχυματικών βλαστοκυττάρων σε αυτόλογες και αλλογενείς χρήσεις. Αν και ο λιπώδης ιστός αριθμητικά περιέχει περισσότερα μεσεγχυματικά κύτταρα, ο ιστός του ομφαλίου λώρου περιέχει ποιοτικά ανώτερα κύτταρα. Σήμερα τα βλαστοκύτταρα του ιστού χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με το αίμα για την ταχύτερη αποκατάσταση του μυελού μετά τη μεταμόσχευση και επίσης για την αντιμετώπιση του συνδρόμου της απόρριψης στις αλλογενείς μεταμοσχεύσεις είτε του μυελού των οστών είτε οργάνων. Εκτός αυτών χρησιμοποιούνται για την αποκατάσταση των εγκαυμάτων, των επιπεπλεγμένων καταγμάτων, της οστεοαρθρίτιδας, της Πλάγιας Αμυοτροφικής Σκλήρυνσης, της βρογχοπνευμονικής δυσπλασίας, της απλαστικής αναιμίας, των μυελοδυσπλαστικών συνδρόμων, στην πρωτοπαθή χολική κίρρωση αυτοάνοσης αιτιολογίας, στις μεταμοσχεύσεις ήπατος, στην ατροφία του  ενδομητρίου και  στον χρόνιο πόνο. 

Τα αυτόλογα βλαστοκύτταρα του ΟπΑ σήμερα χρησιμοποιούνται ως βάση για την πραγματοποίηση γονιδιακών θεραπειών που αφορούν  τη μεσογειακή, τη  δρεπανοκυτταρική αναιμία και τις ανοσοανεπάρκειες και αναμένεται στο μέλλον να χρησιμοποιούνται σε κάθε περίπτωση που αναγνωρίζεται το παθολογικό γονίδιο.

Γράφτηκε από: Dr. Kouzi

Δημοσιεύθηκε : 17 Ιανουαρίου 2017

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΙΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΗΣ ΟΜΦΑΛΟΠΛΑΚΟΥΝΤΙΑΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ

K ΚΟΥΖΗ-ΚΟΛΙΑΚΟΥ

Από το 1988 έως σήμερα έχουν καταγραφεί 35.000 ασφαλείς χρήσεις του ομφαλοπλακουντιακού αίματος (ΟπΑ) για τη θεραπεία αιματολογικών ασθενειών και από το 2005 έως σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν ολοκληρωθεί 269 κλινικές μελέτες στις οποίες γίνεται χρήση βλαστοκυττάρων της ομφαλοπλακουντιακής μονάδας. Η ομφαλοπλακουντιακή μονάδα περιέχει τα πλέον νεαρά και υγιή βλαστοκύτταρα, τα οποία χρησιμοποιούνται με επιτυχία  σε αυτόλογες και αλλογενείς μεταμοσχεύσεις και λόγω της χαμηλής αντιγονικότητας  δεν χρειάζεται να είναι απόλυτα συμβατά με τον ασθενή. Σήμερα είναι γνωστό ότι το ομφαλοπλακουντιακό αίμα (ΟπΑ) εκτός από τα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα περιέχει και πολυδύναμα κύτταρα τα οποία αποτελούν τις μητρικές μορφές όλων των κυττάρων του σώματος και ως εκ τούτου πέραν των χρήσεων στην αιματολογία βρίσκει εφαρμογές και στην αναγεννητική ιατρική των ιστών.

Οι κλασικές μεταμοσχεύσεις με τη χρήση υψηλών δόσεων χημειοθεραπείας στα επόμενα χρόνια θα αντικατασταθούν από στη χρήση στοχευμένων θεραπειών, όπου ως κυτταρική βάση θα χρησιμοποιούνται οι κυτταρικοί πληθυσμοί του (ΟπΑ)  και του ιστού του ομφαλίου λώρου. Δύο κυτταρικοί πληθυσμοί του ΟπΑ σήμερα εξετάζονται με ιδιαίτερη προσοχή και αποκτούν ιδιαίτερη σημασία στις μεταμοσχεύσεις. Ο πληθυσμός των Τ ανοσορυθμιστικών κυττάρων (Τreg) και των ΝΚ (κύτταρα φυσικοί φονείς, Natural Killer cells). To OπΑ αποτελεί την πλουσιότερη πηγή ΝΚ κυττάρων και ο κυτταρικός τους πολλαπλασιασμός αποτελεί σημαντικό όπλο στη θεραπεία της λευχαιμίας σε ασθενείς μεγάλης ηλικίας, οι οποίοι  έχουν περιορισμό στη χρήση χημειοθεραπείας. Το ΟπΑ έχει ισχυρή αντιλευχαιμική δράση και αυτό  οφείλεται στο μικρό ποσοστό των μητρικών λεμφοκυττάρων τα οποία περνούν στην κυκλοφορία του νεογνού. Την ίδια ισχυρή αντιλευχαιμική δράση, όπως και ανοσορυθμιστική έχει και η συλλογή ΟπΑ με έκπλυση των αγγείων του πλακούντα η οποία  χρησιμοποιείται τα τελευταία εννέα χρόνια στη Biohellenika.  Το ΟπΑ που συλλέγεται με την έκπλυση των αγγείων του πλακούντα είναι εμπλουτισμένο εκτός από τα αιμοποιητικά αρχέγονα κύτταρα και από προενδοθηλικά και  μεσεγχυματικά τα οποία έχουν  αγγειογενετική και ανοσορρυθμιστική  δράση αντίστοιχα. 

Τα αιμοποιητικά αρχέγονα κύτταρα χορηγούνται ανάλογα με το βάρος του ασθενή και δεδομένου του περιορισμένου κυτταρικού πολλαπλασιασμού τους η αρχική συλλογή πρέπει να είναι επαρκής. Οι συνθήκες του τοκετού πολλές φορές δεν παρέχουν χρονικά περιθώρια για να γίνει μια  μεγάλη σε όγκο συλλογή. Για το λόγο αυτό η συνέχιση της συλλογής μετά την έξοδο του πλακούντα συμβάλλει σημαντικά στη συλλογή επί πλέον βλαστοκυττάρων. Η μέθοδος αυτή ήταν η πρώτη που χρησιμοποιήθηκε, αλλά επειδή δεν αυτοματοποιήθηκε δεν έγινε δημοφιλής. Σήμερα παρέχεται από εταιρείες βιοτεχνολογίας, όπως και στη Biohellenika, επειδή κατανοούμε ότι αριθμός των αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων αποτελεί τη σημαντικότερη παράμετρο για μια επιτυχημένη μεταμόσχευση. Στην έρευνα γίνονται προσπάθειες κυτταρικού πολλαπλασιασμού, επί του παρόντος όμως δεν αποτελεί μέθοδο ρουτίνας.

Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί νέες μέθοδοι αντιμετώπισης των κακοήθων ασθενειών, τα εμβόλια κατά του καρκίνου, τα οποία παρακάμπτουν τη χρήση της χημειοθεραπείας.  Το  ΟπΑ είναι πλούσιο στα  δενδριτικά κύτταρα, τα οποία απομονώνονται, καλλιεργούνται, και τροποποιούνται στοχεύοντας  αποκλειστικά τα κακοήθη κύτταρα. Η στοχευμένη θεραπεία του καρκίνου και της λευχαιμίας μέσω των  δενδριτικών κυττάρων και των εμβολίων που δημιουργούνται από αυτά αποτελεί τη νεότερη και πλέον αποτελεσματική θεραπεία των κακοήθων ασθενειών. 720 κλινικές μελέτες δηλωμένες στην ιστοσελίδα clinicaltrials.gov χρησιμοποιούν τα δενδριτικά κύτταρα για τη δημιουργία εμβολίων  κατά του καρκίνου.  

Μια τελευταία χρήση των αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων  αφορά τη θεραπεία του ιού HIV, μετά την ανακάλυψη ότι όλοι οι άνθρωποι δεν προσβάλλονται από τον ιό αυτό. Κάποιοι άνθρωποι φέρουν μια μετάλλαξη στα λεμφοκύτταρα τους η οποία τα κάνει απρόσβλητα από τον ιό HIV.   Έτσι ένας ασθενής με HIV και λευχαιμία στο Βερολίνο έλαβε συμβατά βλαστοκύτταρα μυελού των οστών από δότη και θεραπεύτηκε ταυτόχρονα από τη λευχαιμία και τον  ιό. Μετέπειτα έρευνα αποκάλυψε ότι  ο δότης έφερε την ομόζυγη μετάλλαξη δ 32 στο γονίδιο CCR5  η οποία προστατεύει τα λεμφοκύτταρα από τον ιό HIV. Σήμερα είναι γνωστό ότι το 1% του πληθυσμού στη λευκή φυλή φέρει αυτή τη μετάλλαξη, αλλά τα μοσχεύματα αυτά είναι ελάχιστα για να αντιμετωπίσουν  τη μάζα των ασθενών με HIV. Η γενετική τροποποίηση των βλαστοκυττάρων των ασθενών με HIV ίσως  αποτελέσει στο μέλλον αποτελεσματικό, ασφαλή και οικονομικό τρόπο αντιμετώπισης της εξάπλωσης της μόλυνσης.