Γράφτηκε από: Dr. Kouzi

Δημοσιεύθηκε : 17 Φεβρουαρίου 2019

Η χορήγηση των αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων  του ομφαλοπλακουντιακού αίματος αποτελεί τη   θεραπεία εκλογής για τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου των νεογνών

Η μεταμόσχευση αιμοποιητικών  βλαστοκυττάρων  θεωρείται η μόνη αποτελεσματική θεραπεία της  φλεγμονώδους νόσου του εντέρου στα  νεογνά,  στα  οποία   είναι θανατηφόρος. Το ομφαλικό αίμα χρησιμοποιήθηκε σε 9 νεογνά με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου μετά από χρήση χημειοθεραπείας. Τα 6 εξ αυτών είχαν πλήρη ύφεση και τα τρία κατέληξαν. Το ποσοστό ίασης για τη νόσο αυτή θεωρείται πολύ υψηλό,  και προτείνεται η μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων του  ομφαλοπλακουντιακόα αίμα ως η πλέον αποτελεσματική θεραπεία  για τη  φλεγμονώδη  νόσου του εντέρου  των νεογνών.

Γράφτηκε από: Dr. Kouzi

Δημοσιεύθηκε : 23 Ιανουαρίου 2019

Θεραπεία της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας με αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα

Κ Κουζή-Κολιάκου

Καθηγήτρια Ιατρικής ΑΠΘ

Η ωχρά κηλίδα είναι το μέρος του αμφιβληστροειδή χιτώνα του ματιού  όπου η όραση είναι 10/10 και η εκφύλιση της οδηγεί σε τύφλωση. Επειδή προέρχεται από το νευρικό σύστημα δεν έχει αναγεννητική ικανότητα και ως εκ τούτου η βλάβη της είναι μόνιμη. Ως αιτιολογικοί παράγοντες αναφέρονται κληρονομούμενα γονίδια, υψηλή αρτηριακή πίεση, το κάπνισμα και  η υπεριώδης ακτινοβολία και 11 εκατομμύρια άνθρωποι στις ΗΠΑ άνω των 50 πάσχουν από αυτήν.

 Μέχρι σήμερα καμία θεραπεία δεν  είναι αποτελεσματική και δεν μπορεί να οδηγήσει σε ίαση ή έστω αναστολή της εξέλιξης.  Σε εννέα  ασθενείς διεθνώς στα πλαίσια κλινικής μελέτης έχουν χρησιμοποιηθεί εμβρυικά βλαστοκύτταρα για την αποκατάσταση του μελαγχρώου επιθηλίου,  το οποίο αποτελεί τμήμα του αμφιβληστροειδή, υπεύθυνου για την λειτουργία των φωτοϋποδοχέων. Αν και δεν ενθαρρύνεται η χρήση των εμβρυϊκών βλαστοκυττάρων εν τούτοις οι ασθενείς αυτοί δεν εμφάνισαν καμία επιπλοκή. Δύο εξ αυτών έλαβαν βλαστοκύτταρα τα τελευταία δύο χρόνια και ο ένας είδε 21 γράμματα περισσότερα από όσα έβλεπε από το ένα μάτι  και 29 περισσότερα από το άλλο. Στον δεύτερο χορηγήθηκαν  μόνο στο ένα μάτι και μπόρεσε να διαβάσει 17 περισσότερα γράμματα.

Επειδή η χρήση εμβρυικών βλαστοκυττάρων έχει περιορισμούς, για το λόγο αυτόν μια ομάδα επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας χρησιμοποίησε μια βραβευμένη με Νόμπελ το 2012 μέθοδο όπου από ενήλικα βλαστοκύτταρα δημιούργησε εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα τα οποία στη συνέχεια τοποθέτησε στην ωχρά κηλίδα. Τα ενήλικα βλαστοκύτταρα που χρησιμοποίησε ήταν τα αιμοποιητικά τα οποία μετέτρεψε σε εμβρυϊκά και από αυτά δημιούργησε κύτταρα του μελαγχρώου επιθηλίου τα οποία στη συνέχεια εμφύτευσε στην ωχρά κηλίδα. Τα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα ελήφθησαν από τον μυελό των οστών του ασθενή και ήταν αυτόλογα. Για τη μετατροπή τους σε εμβρυϊκά έγιναν τέσσερις επεμβάσεις στο γενετικό τους υλικό και αυτό αποτελεί τον μεγαλύτερο περιορισμό στη χρήση τους. Για το λόγο αυτό στη συνέχεια δημιουργήθηκαν  κύτταρα του μελαγχρώου επιθηλίου τα οποία εμφυτεύτηκαν  και με τον τρόπο αυτόν περιορίστηκαν οι αρχικοί κίνδυνοι της μεθόδου.

Εάν αντί των αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων του μυελού των οστών χρησιμοποιηθούν αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα του ομφαλοπλακουντιακού αίματος οι επεμβάσεις στο γενετικό υλικό πλέον είναι δύο και οι κίνδυνοι ελαττώνονται ακόμα περισσότερο. Αυτό συμβαίνει επειδή τα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα του ομφαλοπλακουντιακού αίματος είναι μηδενικής ηλικίας και υγιή, δεν έχουν υποστεί την επίδραση νοσογόνων παραγόντων και η μετατροπή τους σε πλέον αρχέγονες μορφές κυττάρων, όπως είναι τα κύτταρα του μελαγχρώου επιθηλίου,   είναι ασφαλέστερη και ευκολότερη.

Η χρήση των αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων του μυελού των οστών είναι μια λύση στους τρέχοντες ασθενείς,   στους οποίους κατά τη γέννηση τους δεν ήταν γνωστή η φύλαξη των βλαστοκυττάρων του ομφαλοπλακουντιακού αίματος.

Γράφτηκε από: Dr. Kouzi

Δημοσιεύθηκε : 23 Ιανουαρίου 2019

Η θεραπεία της σκλήρυνσης κατά πλάκας με αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα

Κ Κουζή-Κολιάκου

Καθηγήτρια Ιατρικής ΑΠΘ

Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι ένα  αυτοάνοσο, μη ιάσιμο και προοδευτικά επιδεινούμενο  νόσημα. Από το 2000 εκτός  από τις φαρμακευτικές θεραπείες σε κλινικές μελέτες χρησιμοποιούνται και οι κυτταρικές θεραπείες. Η χορήγηση  μεσεγχυματικών  βλαστοκυττάρων  αποτελεί  το πρώτο στάδιο κυτταρικής θεραπείας. Τα μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα χορηγούνται χωρίς προηγούμενη χρήση χημειοθεραπείας και λόγω της ανοσορυθμιστικής τους δράσης ελαττώνουν την επιθετικότητα του ανοσοποιητικού συστήματος του ασθενή εναντίον των νεύρων του. Τα μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα στους ενήλικες λαμβάνονται από τον λιπώδη ιστό και στα νεογνά από τον ιστό του ομφαλίου λώρου κατά την γέννησή τους.  Τα μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα που λαμβάνονται από τον ιστό του  ομφαλίου λώρου μπορούν να καταψυχτούν και να χρησιμοποιηθούν καθ όλη τη διάρκεια της ζωής. Από τον λιπώδη ιστό λαμβάνονται με  λιποαναρρόφηση και χρησιμοποιούνται άμεσα ή μπορούν να καταψυχθούν και να χρησιμοποιηθούν μελλοντικά. Ο λιπώδης ιστός αποτελεί  την σημαντικότερη πηγή λήψης μεσεγχυματικών βλαστοκυττάρων στον ενήλικα.  Ο ιστός του ομφαλίου λώρου περιέχει νεαρά βλαστοκύτταρα μηδενικής ηλικίας σε αντίθεση με τον λιπώδη ιστό, όπου τα βλαστοκύτταρα έχουν την ηλικία του ασθενή.

Σε πολλούς ασθενείς η θεραπεία αυτή οδηγεί σε μακρόχρονη ύφεση. Σε μερικούς όμως έχει μικρή ή καθόλου επίδραση. Στις περιπτώσεις αυτές τα τελευταία χρόνια γίνεται χρήση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων, της χορήγησης των οποίων προηγείται χορήγηση  ισχυρής χημειοθεραπείας, η οποία οδηγεί σε αφανισμό του μυελού των οστών, για περιορισμό της  δράσης του ανοσοποιητικού συστήματος.  Η θεραπεία αυτή προσφέρει μακρόχρονη ύφεση στους ασθενείς, συνοδεύεται όμως από παρενέργειες της χημειοθεραπείας και υψηλό ποσοστό θνησιμότητας.

Πρόσφατα ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα κλινικής μελέτης επί 103 ασθενών με σκλήρυνση κατά πλάκας οι οποίοι έλαβαν αυτόλογα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα  χωρίς προηγούμενη χρήση χημειοθεραπείας. Η μελέτη αποτελεί συνεργασία του  Northwestern University, Uppsala University, Sheffield Teaching Hospitals NHS Foundation Trust και του University of Sao Paulo. Τα πανεπιστήμια αυτά συνεργάζονται εδώ και πολλά χρόνια για τη θεραπεία και άλλων αυτοάνοσων ασθενειών, όπως του σακχαρώδη διαβήτη  τύπου Ι. 

Οι ασθενείς αξιολογήθηκαν από  ένα έως πέντε χρόνια μετά τη θεραπεία. Είναι χαρακτηριστικό ότι στον πρώτο χρόνο ο δείκτης αξιολόγησης της αναπηρίας στους ασθενείς που έλαβαν τα βλαστοκύτταρα ελαττώθηκε από το 3.38 στο 2.36,  σε αντίθεση με τους ασθενείς οι οποίοι δεν έλαβαν θεραπεία η αναπηρία επιδεινώθηκε και ο δείκτης από 3.31 ανέβηκε στο 3.98. Κανένας εκ των ασθενών που έλαβαν τα βλαστοκύτταρα δεν εμφάνισε επιπλοκή, οι ασθενείς δε που έλαβαν τη φαρμακευτική αγωγή είχαν τις γνωστές και αναμενόμενες παρενέργειες.

Τα αποτελέσματα αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά  επειδή η θεραπεία αυτή σήμερα είναι η πλέον αποτελεσματική, η πλέον ασφαλής, η πλέον οικονομική και η πλέον άμεση. Επειδή δεν γίνεται χρήση χημειοθεραπείας δεν υπάρχουν επιπλοκές και πιθανόν στο μέλλον να αποτελέσει  θεραπεία εκλογής για αυτή την ασθένεια.

Τα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα υπάρχουν στο ομφαλοπλακουντιακό αίμα και στον μυελό των οστών. Το ομφαλοπλακουντιακό αίμα λαμβάνεται κατά τον τοκετό και τα βλαστοκύτταρα μπορούν να αποθηκευτούν και να χρησιμοποιηθούν καθ όλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου. Είναι κύτταρα υγιή και νεαρά και πλέον αποτελεσματικά, η δε ασφάλεια τους έχει δοκιμαστεί τα τελευταία 25 χρόνια. Ο  μυελός των οστών λαμβάνεται με μια επεμβατική διαδικασία και τα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα που απομονώνονται έχουν την ηλικία του ασθενή και έχουν δεχτεί την επίδραση των φαρμάκων τα οποία έχει λάβει.