Επεκτείνεται η χρήση των στοχευμένων κυτταρικών θεραπειών στα σοβαρά αυτοάνοσα νοσήματα
Ανοίγει ο δρόμος για τη χρήση των CAR T στη θεραπεία αυτοάνοσων ασθενειών
Η θεραπεία με CAR T-κύτταρα που φέρουν υποδοχείς αντιγόνων της κυτταρικής επιφάνειας (CAR) ξεπέρασε ένα ακόμη εμπόδιο στο δρόμο για να γίνει μια βιώσιμη θεραπευτική επιλογή για άτομα με σοβαρές αυτοάνοσες ασθένειες, σύμφωνα με τα πρόσφατα αποτελέσματα από την αξιολόγηση αρκετών κλινικών μελετών. Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο Nature Medicine τo 2025 και συζητήθηκαν στα ετήσια Tandem Meetings του 2026. Αυτό που είναι σημαντικό είναι ότι οι ανεπιθύμητες ενέργειες από τις θεραπείες με CAR T-κύτταρα είναι ήπιες έως μέτριες και δεν απαιτούν νοσηλεία.
Τα αυτόλογα κύτταρα CAR T δημιουργούνται από τα Τ λεμφοκύτταρα του ασθενή περιέχουν τον υποδοχέα του αντιγόνου CD19 και δοκιμάστηκαν σε ασθενείς με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, συστηματική σκλήρυνση, ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις μυοπάθειες, υποτροπιάζουσα σκλήρυνση κατά πλάκας, προοδευτική σκλήρυνση κατά πλάκας και βαριά μυασθένεια. Σε όλες τις δοκιμές οι συνήθεις παρενέργειες, όπως το σύνδρομο απελευθέρωσης κυτοκινών και το σύνδρομο νευροτοξικότητας, εμφανίστηκαν σε αποδεκτά ποσοστά χωρίς σοβαρές επιπτώσεις και τα συμβάντα επιλύθηκαν από μόνα τους μέσα σε λίγες ημέρες, χωρίς να χρειάζεται εισαγωγή σε νοσοκομείο. Η κλινική εικόνα σε όλους τους ασθενείς βελτιώθηκε σημαντικά χωρίς να απαιτείται η συνέχιση της χορήγησης φαρμάκων. Οι επιστήμονες τόνισαν ότι για πρώτη φορά σε σοβαρές αυτοάνοσες νόσους υπάρχει πραγματικά μια περίοδος χωρίς θεραπεία και αυτή είναι πραγματικά μια νέα προοπτική που δεν υπήρχε ποτέ στο παρελθόν. Τα CAR T κύτταρα έχουν εγκριθεί ως θεραπεία για διάφορους αιματολογικούς καρκίνους εδώ και σχεδόν μια δεκαετία, αλλά μόνο πρόσφατα έχουν ερευνηθεί για αυτοάνοσες ασθένειες.Αυτό που ξεχωρίζει τη θεραπεία με CAR T κύτταρα είναι ότι είναι ικανή να εξαλείψει πλήρως κάθε Β-λεμφοκύτταρο στο σώμα μέχρι να φτάσουμε σε μια κατάσταση απλασίας των Β-κυττάρων. Όταν το σώμα αναπληρώνει τα Β-κύτταρα από το μηδέν, ουσιαστικά επαναφέρει το ανοσοποιητικό του σύστημα χωρίς να επαναλαμβάνεται ό,τι αρχικά προκάλεσε την εμφάνιση του αυτοάνοσου νοσήματος, με ιδανικό αποτέλεσμα μια διαρκή και πιθανώς μόνιμη λύση των συμπτωμάτων. Είναι μία δεύτερη ευκαιρία για το σώμα. Η θεραπεία ήταν εφ’ άπαξ και μέχρι σήμερα δεν χρειάζεται επανάληψη. Στο ετήσιο συνέδριο των Tandem Meetings του 2026 στις ΗΠΑ παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα της χρήσης των CAR T σε 83 ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση και μυασθένεια. Στους ασθενείς χορηγήθηκαν 10 εκατ κύτταρα και η αποκατάσταση του ανοσοποιητικού επήλθε 113 μέρες μετά τη θεραπεία. Δεν υπήρξαν κακοήθειες σχετιζόμενες με το CAR.Σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες (91,6%) παρέμειναν εκτός θεραπειών για διάστημα 18 μηνών μετά τη θεραπεία, όταν έγινε η τελευταία αξιολόγηση πριν τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων. Ορισμένα δεδομένα υποδηλώνουν ότι η χρόνια φλεγμονή που εμφανίζεται στις αυτοάνοσες ασθένειες προκαλεί δυσλειτουργία των Τ-κυττάρων, πράγμα που σημαίνει ότι οι ασθενείς αυτοί έχουν ήδη αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, οπότε είναι πιθανό η απομάκρυνση της φλεγμονής με τη χρήση των CAR Τ-κυττάρων να μειώσει πραγματικά τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου.Σήμερα υποστηρίζεται ότι η χρήση των CAR T πρέπει να επικεντρωθεί κυρίως σε ασθενείς με ανθεκτική νόσο όπου έχουν αποτύχει τουλάχιστον δύο ανοσοκατασταλτικές θεραπείες. Λόγω του υψηλού κινδύνου πρόκλησης μη αναστρέψιμης βλάβης οργάνων με επαναλαμβανόμενες υποτροπές και περιορισμένες διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές υπάρχει και η άλλη άποψη ότι η θεραπεία να χορηγείται σε όλους τους ασθενείς με υψηλού κινδύνου αυτοάνοσα νοσήματα.
nature medicine
Article https://doi.org/10.1038/s41591-025-04185-6
CD19 CAR-T cells for treatment-refractory autoimmune diseases: the phase 1/2 CASTLE basket trial