Ανανέωση φύλαξης βλαστοκυττάρων μετά τα 20 χρόνια
Ανανέωση φύλαξης βλαστοκυττάρων μετά τα 20 χρόνια
Όσα χρειάζεται να γνωρίζουν οι οικογένειες
Όταν περνούν 20 χρόνια από τη γέννηση του παιδιού και τη φύλαξη των βλαστοκυττάρων είναι φυσικό πολλές οικογένειες να αναρωτιούνται αν εξακολουθούν να υπάρχουν ουσιαστικοί λόγοι για τη συνέχιση της φύλαξης τους.
Η απάντηση στηρίζεται στην ενημέρωση σχετικά με την εξέλιξη της επιστήμης, ώστε να δικαιολογείται η συνέχιση της φύλαξης, και στη μοναδικότητα του υλικού το οποίο δεν μπορεί να αντικατασταθεί με ισοδύναμο που μπορεί να ληφθεί στην υπόλοιπη ζωή. Το ομφαλοπλακουντιακό αίμα αποτελεί την πληρέστερη σε είδη βλαστοκυττάρων πηγή και την υγιέστερη, δεδομένου ότι δεν έχει εκτεθεί σε ασθένειες, ιούς και λήψη φαρμάκων. Περιέχει τα νεαρότερα βλαστοκύτταρα που φέρουν υγιή μιτοχόνδρια και διαθέτουν μεγάλη ικανότητα πολλαπλασιασμού. Για τους λόγους αυτούς οι θεραπείες είναι πιο αποτελεσματικές και πολλές τρέχουσες κλινικές μελέτες στηρίζονται στο νεαρό της ηλικίας.
Το άρθρο αυτό λειτουργεί ως τεκμηριωμένος ενημερωτικός οδηγός, βασισμένος στα δεδομένα και την εξέλιξη της επιστήμης, για τους γονείς που ήδη έχουν κάνει την επιλογή της φύλαξης για το παιδί τους πριν 20 χρόνια.
Πώς ξεκίνησε η χρήση των βλαστοκυττάρων και τι ίσχυε πριν 20 χρόνια
Το 2006, όταν ξεκίνησε τη λειτουργία της η Biohellenika, οι εφαρμογές των βλαστοκυττάρων αφορούσαν κυρίως τη θεραπεία της απλαστικής αναιμίας και της λευχαιμίας. Υπήρχαν όμως κλινικές μελέτες σε εξέλιξη, οι οποίες προμήνυαν νέες επαναστατικές εφαρμογές και ένα εντελώς διαφορετικό θεραπευτικό μέλλον.
Ενηλικίωση και νέες ανάγκες υγείας
Τι προσφέρει πρακτικά η συνέχιση της φύλαξης
· Διατηρείτε διαθέσιμο ένα βιολογικό υλικό με μοναδικές ιδιότητες που συλλέχθηκε στη γέννηση και δεν μπορεί να ανακτηθεί ξανά.
· Κρατάτε ανοιχτή μια επιλογή για το μέλλον, καθώς η ιατρική έχει προχωρήσει και έχουν αναπτυχθεί νέες εξατομικευμένες και στοχευμένες θεραπείες για τις σοβαρότερες των ασθενειών.
· Μπορείτε να ανατρέξετε στο πρώτο υλικό με το οποίο γεννήθηκε το παιδί, όταν εμφανιστούν ερωτήματα σχετικά με την κληρονομικότητα ασθενειών.
Η ενηλικίωση σηματοδοτεί μια νέα φάση ζωής, κατά την οποία ο οργανισμός έρχεται αντιμέτωπος με:
- τραυματισμούς
- αυτοάνοσα νοσήματα
- χρόνιες και εκφυλιστικές καταστάσεις
Η φυσιολογική φθορά των κυττάρων αποτελεί μέρος της ανθρώπινης εξέλιξης. Η σύγχρονη επιστήμη των βλαστοκυττάρων, όμως, επιτρέπει πλέον τη διατήρηση της ικανότητας ανανέωσης του οργανισμού σε υψηλά επίπεδα για περισσότερα χρόνια.
Θεραπείες που εφαρμόζονται εδώ και δεκαετίες
Τα βλαστοκύτταρα του ομφαλοπλακουντιακού αίματος έχουν χρησιμοποιηθεί σε σοβαρά νοσήματα όπως λευχαιμίες, λεμφώματα, κακοήθεις όγκους, απλαστική αναιμία, ανοσοανεπάρκειες και μεταβολικά νοσήματα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων και οι κυτταρικές θεραπείες καταγράφονται συστηματικά, δείχνοντας τη σημασία του πεδίου και τη συνεχή εξέλιξή του. (1)
Η ιατρική άλλαξε πολύ τα τελευταία 20 χρόνια
Πριν από 20 χρόνια, πολλά από όσα θεωρούμε σήμερα “σύγχρονη ιατρική” δεν υπήρχαν. Ενδεικτικά, οι γονιδιακές θεραπείες κληρονομικών ασθενειών έχουν εξελιχθεί σημαντικά και αποτελούν πλέον πραγματικότητα για συγκεκριμένα νοσήματα, όπως φαίνεται και από κλινικές δημοσιεύσεις σε κορυφαία ιατρικά περιοδικά. 23 γονιδιακές θεραπείες έχουν εγκριθεί μέχρι σήμερα σε διάστημα 10 ετών. Οι θεραπείες αυτές, ενδεικτικά αφορούν τις ανοσοανεπάρκειες, την μεσογειακή και δρεπανοκυτταρική αναιμία, νοσήματα του μεταβολισμού, νοσήματα του αμφιβληστροειδή και την προϊούσα Νωτιαία Μυική Ατροφία. Οι γονιδιακές θεραπείες αποτελούν το μέλλον της θεραπείας κληρονομικών ασθενειών. (2)
Κυτταρικές θεραπείες & ανοσοθεραπείες: μια νέα εποχή
Τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά το 2020, οι ανοσοθεραπείες και οι κυτταρικές θεραπείες του καρκίνου και αυτοάνοσων ασθενειών έχουν αναπτυχθεί δυναμικά. Εφαρμόζονται σε ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας, σε σχέση με τις κλασικές μεταμοσχεύσεις, είναι ασφαλέστερες και αποτελεσματικότερες και με λιγότερες επιπλοκές. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα κυτταρικής θεραπείας είναι η δημιουργία CAR-T κυττάρων από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού που περιέχονται στο ομφαλοπλακουντιακό αίμα και η χρήση τους στη θεραπεία κακοήθων και αυτοάνοσων ασθενειών, όπως τη σκλήρυνση κατά πλάκας, σύμφωνα με μεγάλες κλινικές δημοσιεύσεις. (3) Σε αυτό το πλαίσιο, το ομφαλοπλακουντιακό αίμα αποτελεί πηγή κυττάρων που χρησιμοποιούνται διεθνώς σε κυτταρικές θεραπείες και ανοσοθεραπείες, ιδιαίτερα στον καρκίνο και στα αυτοάνοσα νοσήματα, (3,5). Οι κλασικές μεταμοσχεύσεις έχουν ήδη αντικατασταθεί από αυτή τη θεραπεία κατά 50%.
Και τι γίνεται με τα «κύτταρα του ανοσοποιητικού»;
Το ομφαλοπλακουντιακό αίμα δεν περιέχει μόνο αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα. Αποτελεί επίσης πηγή κυττάρων του ανοσοποιητικού, έξι διαφορετικών ειδών. Πριν 20 χρόνια δεν μας απασχολούσαν καθόλου, δεν γνωρίζαμε επακριβώς όλα τα είδη τους, θεωρούνταν δε και ανεπιθύμητα, διότι εμπλέκονταν στις διαδικασίες απόρριψης, ενώ σήμερα διερευνώνται για:
· ενίσχυση της ανοσίας,
· στοχευμένες ανοσοθεραπείες καρκίνου,
· στοχευμένες θεραπείες αυτοάνοσων νοσημάτων
Δημοσιευμένες μελέτες δείχνουν την:
· παραγωγή εξειδικευμένων κυττάρων από το ομφαλοπλακουντιακό αίμα, ικανών να καταστρέφουν τους όγκους σε εξατομικευμένες θεραπείες, (4)
· απομόνωση και χρήση ισχυρών κυτταροτοξικών κυττάρων του ομφαλοπλακουντιακού αίματος, εκτός των γνωστών αιμοποιητικών, ως θεραπευτική προσέγγιση στην άμεση καταστροφή όγκων (5).
Αυτές οι εξελίξεις δείχνουν πόσο σημαντικό είναι να υπάρχει διαθέσιμο αυτό το υλικό για το μέλλον.
Οι τεχνολογίες του αύριο: iPSCs & οργανοειδή
Η επιστήμη έχει άνοιξε καινούριους δρόμους όπως:
· παραγωγή iPSCs (επαναπρογραμματισμένων κυττάρων) από κύτταρα ομφαλοπλακουντιακού αίματος (6)
· δημιουργία οργανοειδών, ως μοντέλα οργάνων, για δοκιμή φαρμάκων και παρακολούθηση θεραπειών (7)
Η ύπαρξη υλικού που συλλέχτηκε με τη γέννηση μπορεί να αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα σε ένα ιατρικό τοπίο που αλλάζει.
Η Biohellenika μετέχει σε ερευνητικά προγράμματα δημιουργίας οργανοειδών καρδιάς και εγκεφάλου ασθενών με της αταξία του Friedreich, με σκοπό την δοκιμή φαρμάκων.
Πόσο πιθανό είναι να χρειαστεί κάποιος τα δικά του βλαστοκύτταρα
Το 2008, η πιθανότητα χρήσης βλαστοκυττάρων υπολογιζόταν σε 1 στις 200. Σήμερα, με βάση τη διεύρυνση των εφαρμογών, όλοι όσοι έχουν φυλάξει βλαστοκύτταρα θεωρούνται εν δυνάμει χρήστες, όχι υποχρεωτικά για τη θεραπεία ασθένειας. Η ανανέωση του οργανισμού στα πλαίσια διατήρησης της ευζωϊας και επιμήκυνσης του προσδόκιμου της ζωής βρίσκονται ήδη σε εφαρμογή.
Σύμφωνα με μελέτη του University of Arizona (2008):
1 στους 3 ασθενείς άνω των 65 ετών θα μπορούσε να ωφεληθεί από εφαρμογές βλαστοκυττάρων σε:
- καρδιαγγειακά
- οφθαλμολογικά
- ορθοπεδικά
- νευρολογικά και ενδοκρινολογικά νοσήματα
Το μοναδικό πλεονέκτημα του ομφαλοπλακουντιακού αίματος
Τα βλαστοκύτταρα του ομφαλοπλακουντιακού αίματος (ΟΠΑ) διαθέτουν ένα ανεπανάληπτο χαρακτηριστικό: το νεαρό της βιολογικής τους ηλικίας, το οποίο:
- παραμένει αναλλοίωτο καθ’ όλη τη διάρκεια της φύλαξης
- τα καθιστά εξαιρετικά πολύτιμα και μη αντικαταστάσιμα
Από το παρελθόν στο μέλλον των θεραπειών με βλαστοκύτταρα
Χρονολογική εξέλιξη εφαρμογών
- Δεκαετία 1990. Πρώτες χρήσεις για τη θεραπεία της απλαστικής αναιμίας και κακοήθων ασθενειών του αίματος και των οργάνων.
- 2006. Εφαρμογές στη θεραπεία της εγκεφαλικής παράλυσης νεογνών και του εγκεφαλικού επεισοδίου. Σήμερα οι πιο συχνές.
- 2010. Ανάπτυξη γονιδιακών θεραπειών για κληρονομικά νοσήματα.
- 2020. Χρήση του ΟΠΑ σε ανοσοθεραπείες και κυτταρικές θεραπείες κακοήθων και αυτοόνοσων ασθενειών με εξατομικευμένη και στοχευμένη προσέγγιση.
Η Biohellenika, ως πρωτοπόρος σ’ αυτές τις εφαρμογές, έχει δημοσιεύσει διεθνώς εγκεκριμένο πρωτόκολλο ανοσοθεραπείας για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, χρησιμοποιώντας τα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα του ομφαλοπλακουντιακού αίματος. (Differentiation 125, 2022, “An optimized, simplified and clinically approved culture system to produce, in large scale, dendritic cells capable of priming specific T cells.”).
Ασφάλεια και διεθνή πρότυπα
Η ποιότητα και η αποδοχή για χρήση μιας συλλογής βλαστοκυττάρων συνδέονται με πρότυπα και διαδικασίες. Οι διεθνείς διαπιστεύσεις, όπως η FACT και η ΑΑΒΒ που διαθέτει η Biohellenika, εξασφαλίζουν την ποιότητα, την αποδοχή και τη χρήση των βλαστοκυττάρων, και των προϊόντων που παράγονται από αυτά. (8)
Η συνέχιση της φύλαξης γίνεται από πρόνοια αλλά και από το ανθρώπινο συναίσθημα ότι όταν υπάρχει κάτι πολύτιμο για το παιδί μας θέλουμε να το διατηρούμε διαθέσιμο όσο το δυνατόν περισσότερο.
Σε έναν κόσμο όπου η ιατρική εξελίσσεται με ρυθμό που δεν μπορούσαμε να φανταστούμε πριν 20 χρόνια η ύπαρξη μιας υγιούς, αξιόπιστης και θεραπευτικής πηγής βλαστοκυττάρων που συλλέγονται κατά τη γέννηση είναι μια διακριτική, αλλά κυρίως ουσιαστική επένδυση για το μέλλον.
Βιβλιογραφία:
1. 1.Passweg JR, et al. Bone Marrow Transplant. 2023;58(6):647–658. Hematopoietic cell transplantation and cellular therapies in Europe 2021: A Report from the EBMT Activity Survey.
2. 2.Thompson AA, et al. N Engl J Med. 2018. Gene Therapy in Patients with Transfusion-Dependent β-Thalassemia. PMID: 29504438.
3. 3.Maude SL, et al. N Engl J Med. 2018. Tisagenlecleucel in Children and Young Adults with B-Cell Lymphoblastic Leukemia. PMID: 29719630.
4. 4.Gounari E, et al. Differentiation. 2022;125:54–61. An optimized, simplified and clinically approved culture system to produce, in large scale, dendritic cells capable of priming specific T cells.
5. 5.Mu Y, et al. Front Immunol. 2023;14. Case Report: Cord blood-derived natural killer cells as new potential immunotherapy drug for solid tumor: a case study for endometrial cancer.
6. 6.Koh H, et al. Stem Cell Research. 2022;60:102674. Generation and characterization of human umbilical cord blood-derived induced pluripotent stem cells (KRIBBi005-A).
7. 7.Giorgi C, et al. Pharmaceutics. 2024;16(4):443. Brain Organoids: A Game-Changer for Drug Testing.
8. 8.FACT–JACIE Standards for Hematopoietic Cellular Therapy Product Collection, Processing, and Administration (latest edition).