Και τα νεογιλά δόντια περιέχουν βλαστοκύτταρα
Προοπτικές της χρήσης των βλαστικών κυττάρων των νεογιλών δοντιών στην Αναγεννητική Ιατρική των μόνιμων δοντιών
Τα νεογιλά δόντια και οι σωφρονιστήρες αποτελούν μια σημαντική πηγή μεσεγχυματικών βλαστοκυττάρων, παρόμοιων με εκείνα του ομφάλιου λώρου. Ωστόσο διαθέτουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα:
Κατά τη διάπλαση του ανθρώπου, μέρος του δοντιού δημιουργείται από το νευρικό σύστημα. Αυτό σημαίνει ότι ένα ποσοστό των βλαστοκυττάρων του δοντιού διατηρεί χαρακτηριστικά νευρικών βλαστοκυττάρων, ιδιότητα που δεν διαθέτουν τα βλαστοκύτταρα του ιστού του ομφαλίου λώρου.
Αυτός ο εξειδικευμένος πληθυσμός αποτελεί περίπου 5% των βλαστοκυττάρων των νεογιλών δοντιών και έχει ήδη χρησιμοποιηθεί πειραματικά στην αποκατάσταση περιφερικών νεύρων μετά από διατομή.
Παρότι κάθε νεογιλό δόντι περιέχει μικρότερο αριθμό βλαστοκυττάρων σε σχέση με τον ιστό του ομφαλίου λώρου, η κοινή τους προέλευση με το νευρικό σύστημα τα καθιστά ιδιαίτερα πολύτιμα για εφαρμογές στην αναγεννητική ιατρική του νευρικού συστήματος.
Οι υπόλοιποι κυτταρικοί πληθυσμοί των νεογιλών δοντιών δοκιμάζονται στη δημιουργία δύο επί μέρους ιστών των μόνιμων δοντιών, χρήσιμων στην αναγέννηση τους.
Το δόντι είναι ένα σύνθετο όργανο, με ιδιαίτερο σχήμα και οργάνωση. Στη δημιουργία του συμβάλλουν δύο χωριστές σειρές βλαστοκυττάρων που παίζουν καθοριστικό ρόλο στο σχηματισμό των οδοντικών καταβολών και του γύρω φατνιακού οστού.
Η αντικατάσταση των χαμένων δοντιών βασίζεται εδώ και χρόνια σε τεχνητές λύσεις όπως εμφυτεύματα και οδοντοστοιχίες. Αν και αποτελεσματικές, αυτές οι επιλογές δεν μπορούν να αναπαράγουν πλήρως τη δομή, τη λειτουργία και τη φυσική αίσθηση ενός πραγματικού δοντιού. Για αυτό το λόγο οι επιστήμονες προσπαθούν εδώ και δεκαετίες να κατανοήσουν πώς σχηματίζονται τα δόντια με στόχο να μπορέσουν κάποτε να τα αναγεννούν φυσικά.
Η διαδικασία διάπλασης των δοντιών είναι εξαιρετικά πολύπλοκη και εξαρτάται από τον συντονισμό πολλών διαφορετικών τύπων κυττάρων και ιστών, όπως είναι ο οδοντικός πολφός, το όργανο της αδαμαντίνης και τα κύτταρα που σχηματίζουν το οστό της γνάθου. Στη διάπλαση και διατήρηση των δοντιών συμμετέχει και το νευρικό σύστημα και για το λόγο αυτό στις περιπτώσεις της απονεύρωσης, όπου καταστρέφεται η νεύρωση του δοντιού, το δόντι στα επόμενα χρόνο νεκρώνεται και αποπίπτει. Η απονεύρωση μας απάλλαξε από τον πόνο, αλλά οδήγησε στη νέκρωση του δοντιού.
Οι έρευνες
Για να καλύψει αυτά τα κενά γνώσης, μια ομάδα με επικεφαλής την επίκουρη καθηγήτρια Μιζούκι Ναγκάτα από το Τμήμα Περιοδοντολογίας της Σχολής Ιατρικών και Οδοντιατρικών Επιστημών του Ινστιτούτου Επιστήμης του Τόκιο και τη Γουανίντα Όνο από το Κέντρο Ιατρικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου του Τέξας συνεργάστηκαν με ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και άλλα ιδρύματα.
Η ομάδα αρχικά εντόπισε μέσα στον πολφό των νεογιλών δοντιών έναν πληθυσμό μεσεγχυματικών βλαστοκυττάρων, τα οποία δημιουργούν την κεντρική ουσία του δοντιού και μεταξύ αυτών δύο διαφορετικούς υποπληθυσμούς, οι οποίοι ακολουθούν διαφορετική αναπτυξιακή πορεία. Ο πρώτος πληθυσμός συνδέεται στενά με τον σχηματισμό της ρίζας του δοντιού και ο δεύτερος συμβάλλει στο σχηματισμό των ιστών που το στηρίζουν στη γνάθο.
Οι ανακαλύψεις αυτές προσφέρουν μια πιο καθαρή εικόνα για το πώς αναπτύσσονται τα δόντια και το οστό που τα στηρίζει μέσα στις γνάθους. Χαρτογραφώντας το ρόλο αυτών των δύο σειρών βλαστοκυττάρων και τα σήματα που τις καθοδηγούν, οι ερευνητές διαθέτουν πλέον ένα ισχυρότερο πλαίσιο κατανόησης του σχηματισμού όλων των επί μέρους τμημάτων των δοντιών.
Τα ευρήματα αυτά ανοίγουν το δρόμο για καινοτόμες αναγεννητικές θεραπείες βασισμένες σε βλαστοκύτταρα, οι οποίες αποσκοπούν στην αναγέννηση του οδοντικού πολφού και την επιβίωση των απονευρωμένων δοντιών, των περιοδοντικών ιστών και των οστών των γνάθων, αντικαθιστώντας τα εμφυτεύματα και τα τεχνητά σφραγίσματα. Η Biohellenika από το 2009 προσφέρει τη φύλαξη όλων των κυτταρικών πληθυσμών των βλαστοκυττάρων των νεογιλών δοντιών στην αρχική τους μορφή, και αυτόν της νευρικής προέλευσης. Εάν τα βλαστοκύτταρα τεθούν σε συνθήκες κυτταρικού πολλαπλασιασμού χάνεται ο εξειδικευμένος για τον νευρικό ιστό πληθυσμός και τα βλαστοκύτταρα των νεογιλών δοντιών αποκτούν τις ίδιες χρήσεις με τον ιστό του ομφαλίου λώρου. Με τον τρόπο αυτό της φύλαξης στην Biohellenika εξασφαλίζεται το μέγιστο θεραπευτικό δυναμικό τους για όλες τις μελλοντικές εφαρμογές.
Σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη περισσότερες από 950 κλινικές μελέτες στις οποίες χρησιμοποιούνται μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα, εκ των οποίων περίπου 50 χρησιμοποιούν βλαστοκύτταρα νεογιλών δοντιών.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής Οδοντιατρικής συνιστά την αποθήκευση βλαστοκυττάρων νεογιλών δοντιών, λόγω διαφαινόμενων χρήσεων τους στην Αναγεννητική ιατρική. (Oral Health Policies, Dental Stem Cells, 2022).