Ασφαλείς κυτταρικές θεραπείες για σοβαρά αυτοάνοσα νοσήματα
Νεότερα για τις ανοσοθεραπείες αυτοάνοσων ασθενειών
Η χρήση βιολογικών παραγόντων σε πολλούς ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα δεν είναι αποτελεσματική και οι ασθενείς συνεχίζουν να ζουν με το αυτοάνοσο και τις οργανικές επιπλοκές του. Για τον λόγο αυτόν σήμερα οι επιστήμονες έχουν προχωρήσει στην κυτταρική θεραπεία των αυτοάνοσων νοσημάτων χρησιμοποιώντας τα κύτταρα του ανοσοποιητικού μετά από ειδική τροποποίηση.
Νεότερα αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν στο Συνέδριο EULAR 2026 στο Λονδίνο έδειξαν ότι οι νέες κυτταρικές θεραπείες κυττάρων προκαλεί βαθιά ύφεση σε ασθενείς με Συστηματική Σκλήρυνση, Ερυθηματώδη Λύκο και ρευματοειδή αρθρίτιδα.
Στη μελέτη για την Συστηματική Σκλήρυνση μετείχαν 11 ασθενείς, οι οποίοι όλοι είχαν σημαντικά βελτιωμένες βαθμολογίες του πάχους του δέρματος, ενώ το 73% πέτυχε χαμηλή δραστηριότητα της νόσου. Η στρατηγική «επαναφοράς» του ανοσοποιητικού συστήματος με στόχευση του ανοσοποιητικού του ασθενή έχει δείξει σημαντικό θεραπευτικό αποτέλεσμα.
Είναι γνωστό ότι παρά τις προόδους στις ανοσοκατασταλτικές, βιολογικές και αντιινωτικές θεραπείες, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ένα υποσύνολο ασθενών με ανθεκτική, προοδευτική Συστηματική Σκλήρυνση συνεχίζει να εμφανίζει ανεξέλεγκτη ίνωση του δέρματος, εμπλοκή των πνευμόνων και οργανική ανεπάρκεια.
Οι συμμετέχοντες ασθενείς είχαν μέση διάρκεια νόσου 4 έτη, οι εννέα είχαν διάχυτη δερματική Συστημική Σκλήρυνση και οι πέντε είχαν διάμεση πνευμονοπάθεια κατά την έναρξη. Όλοι οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε αξονική τομογραφία υψηλής ανάλυσης κατά την έναρξη και μηνιαία έως τον 6ο μήνα παρακολούθησης.
Όσον αφορά την επίδραση της θεραπείας στους πνεύμονες οι ασθενείς παρουσίασαν αύξηση του λειτουργικού χώρου των πνευμόνων και βελτίωση των επιπέδων του μονοξειδίου του άνθρακα. Τέλος, το 80% των ασθενών είχαν βελτίωση της εικόνας της αξονικής τομογραφίας υψηλής ανάλυσης. Δεν εμφανίστηκαν εξάρσεις της νόσου κατά τη διάρκεια μέσης παρακολούθησης 4 μηνών. Η κυτταρική θεραπεία φαίνεται ότι προκαλεί βαθιά και παρατεταμένη κλινική ύφεση στην ανθεκτική Συστηματική Σκλήρυνση, η οποία διαπιστώνεται με βελτίωση της ίνωσης του δέρματος, όσο και της λειτουργικότητας των πνευμόνων. Η μελέτη αυτή ήταν μία από τις πολλές που παρουσιάστηκαν στο Συνέδριο EULAR 2026 οι οποίες αναδεικνύουν την αποτελεσματικότητα των νέων θεραπειών σε ασθενείς με ρευματικά νοσήματα.
Β. Πρώιμη ύφεση στη ρευματοειδή αρθρίτιδα με χρήση των CAR T
Από το Πανεπιστήμιο Charité-Berlin, ανακοινώθηκαν τα ενδιάμεσα αποτελέσματα μελέτης φάσης 1, με τη χρήση κυτταρικής θεραπείας σε έξι ασθενείς με ανθεκτική ενεργό ρευματοειδή αρθρίτιδα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η θεραπεία, ήταν καλά ανεκτή, ενώ παρατηρήθηκε και γρήγορη μείωση του αριθμού των λεμφοκυττάρων, τα οποία ευθύνονται για την εμφάνιση αυτοάνοσων νοσημάτων. Τα επίπεδα των αυτοαντισωμάτων παρουσίασαν πτώση, όλοι οι ασθενείς παρουσίασαν μείωση κατά 49% της δραστηριότητα της νόσου, ενώ τρεις ασθενείς πέτυχαν παρατεταμένη ύφεση χωρίς τη χρήση ανοσοκατασταλτικών.
Γ. Η επίδραση της κυτταρικής θεραπείας στο μικροβίωμα του εντέρου
Σύμφωνα με τον καθηγητή Yuichi Maeda, MD, του Πανεπιστημίου Friedrich-Alexander του Erlangen στη Γερμανία, η θεραπεία με CAR T-λεμφοκύτταρα «αναδιαμορφώνει» το μικροβίωμα του εντέρου σε ασθενείς με αυτοάνοση φλεγμονώδη νόσο, μειώνοντας το μικρόβιο Bifidobacterium adolescentis. Οι ερευνητές σημείωσαν ότι το μικρόβιο B. Adolescentis έχει αποδειχθεί ότι προάγει τις φλεγμονώδεις κυτοκίνες, επιδεινώνει την πειραματική αρθρίτιδα και βλάπτει τη λειτουργία του επιθηλιακού φραγμού. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αν διορθωθεί η χλωρίδα του εντέρου, ο ασθενής μπορεί να οδηγηθεί σε μακροχρόνια ύφεση του αυτοάνοσου νοσήματος. Τα τελευταία χρόνια δίνεται μεγάλη σημασία στην ποιότητα της εντερικής χλωρίδας, η οποία μεταβάλλεται με την πάροδο της ηλικίας, με αποτέλεσμα να αυξάνεται το επίπεδο φλεγμονής στους ηλικιωμένους και να εμφανίζονται εκφυλιστικές ρευματοπάθειες. Η διόρθωση της μικροβιακής χλωρίδας που παρατηρείται μετά την κυτταρική θεραπεία είναι αποτέλεσμα της ελάττωσης του φλεγμονώδους φορτίου που εντέρου και της βελτίωσης της σύστασης του ανσοποιητικού συστήματος, δεδομένου ότι το έντερο αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα όργανα παραγωγής κυττάρων του ανοσοποιητικού στο σώμα.
Δ. Νέος τύπος κυτταρικής θεραπείας απεδείχθη πλέον αποτελεσματικός στη θεραπεία του Συστηματικού Ερυθηματώδη λύκου (ΣΕΛ) και Συστηματική Σκλήρυνση (ΣΣκ)
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Σαγκάης στην Κίνα χρησιμοποιούν μία βελτιωμένη κυτταρική θεραπεία ως εναλλακτική της κλασικής την οποία χορήγησαν σε τρεις ασθενείς με ΣΕΛ και έναν με ΣΣκ. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο ασθενής με ΣΣκ επέδειξε «δραματική αντιστροφή της ίνωσης και της διάμεσης πνευμονοπάθειας. Οι ασθενείς με ΣΕΛ έδειξαν πλήρη κάθαρση της εναπόθεσης ανοσοσυμπλεγμάτων σε σχέση με την αρχική τιμή, η οποία επιβεβαιώθηκε με επαναλαμβανόμενες νεφρικές βιοψίες μετά τον 10ο μήνα. Η πιλοτική αυτή μελέτη καταδεικνύει ότι η νέα βελτιωμένη κυτταρική θεραπεία οδηγεί σε βαθιά ύφεση του αυτοάνοσου με ανώτερο προφίλ ασφάλειας σε σύγκριση με την αρχική. Αν και ο αριθμός των ασθενών στους οποίους χορηγήθηκε κυτταρική θεραπεία είναι μικρός φαίνεται για πρώτη φορά ότι σοβαρά αυτοάνοσα νοσήματα οδηγούνται σε ύφεση.
Το αίμα του πλακούντα είναι πλούσιο σε κύτταρα που χρησιμοποιούνται σε κλινικές μελέτες από το 2023 στην κυτταρική θεραπεία και δεδομένου του νεαρού των κυττάρων αυτών και της έλλειψης έκθεσης σε παθογόνους παράγοντες θεωρούνται πιο αποτελεσματικά.